Czy nowa loteria Fame MMA jest zgodna z prawem?

Fame x Bungee sztandarowym przykładem loterii promocyjnej

Loteria Fame MMA przyciąga uwagę wielu, bowiem do wzięcia w niej udziału konieczny jest jedynie zakup promocyjnego e-booka lub innego produktu cyfrowego opisanego w regulaminie loterii.

Schemat działania loterii organizowanej przez freak-fightową federację we współpracy z grupą influencerów Bungee mieści się w ramach polskiej ustawy hazardowej, w której szczegółowo opisano zasady organizowania loterii promocyjnych.

Warto przy tym zauważyć, że organizator nie wpadł tutaj w pewną pułapkę.

Do wzięcia udziału w loterii Fame uprawnia bowiem również zakup dedykowanej bluzy. W praktyce uczestnik nie kupuje jednak tutaj samej bluzy, a cyfrowe vouchery, które umożliwiają obniżenie jej ceny w sklepie do 0 zł. Jest to tutaj o tyle ważne, że w przypadku zakupu fizycznego produktu, uczestnik miałby prawo dokonać jego zwrotu i wystąpić o zwrot środków. W tym przypadku mówimy jednak o produkcie cyfrowym, gdzie takiej możliwości nie ma.

Pułapki związane ze sprzedażą produktów promocyjnych

Fame zdał więc w tym przypadku egzamin, choć jest to z pewnością aspekt, na który warto zwrócić uwagę przy okazji przyszłych loterii organizowanych przez influencerów.

– Produkty cyfrowe zakupione i aktywowane nie podlegają zwrotowi, w związku z czym w sytuacji nabycia vouchera przez uczestnika sprzedawca rzeczywiście nie ma prawnego obowiązku zwrotu środków w sytuacji odstąpienia od umowy. Dobór takich produktów promocyjnych w loteriach jest jednak zgodny z prawem i w zasadzie niczym nieograniczony – ocenia Dominika Bura, Partnera w BCLA Bisiorek Cieśliński i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni, która specjalizuje się w prawiem hazardowym.

– Warto podkreślić, że nabycie towaru, usługi lub innego udziału w grze uprawnia do wzięcia udziału w loterii, natomiast sam udział w loterii promocyjnej jest bezpłatny. Wobec powyższego możliwość zwrotu towaru, będącego produktem promocyjnym, którego nabycie uprawnia do wzięcia udziału w loterii promocyjnej mogłaby być problematyczna dla organizatora z uwagi na możliwość wzięcia udziału w loterii osób które finalnie nie nabyły produktu promocyjnego – dodaje.

Skoro więc loteria Fame MMA i Bungee mieści się w granicach polskiego prawa, a organizatorzy uniknęli prawnych pułapek, dlaczego wydaje się być ona dość problematyczna?

Szerszy problem

Loteria Fame jest kolejnym przypadkiem szerszego problemu, który pojawia się najczęściej w przypadku loterii organizowanych przez gwiazdy Internetu lub organizacje, które swoją popularność zawdzięczają głównie społecznościom internetowym.

Pomimo tego, że w loteriach promocyjnych, za zgodą opiekuna, udział mogą brać osoby, które ukończyły 13. rok życia, wciąż mówimy tutaj o grze, która spełnia wszystkie znamiona tego, by uznać ją za hazard.

Kwestię dość problematyczną stanowi więc promowanie jej wśród osób niepełnoletnich. Jak już wspomnieliśmy, loteria organizowana jest we współpracy z grupą influencerów Bungee, których treści trafiają przede wszystkim do młodszych widzów i nawiązują do tych, które tworzone były chociażby przez Friza i jego „Ekipę”.

Wśród produktów, których zakup uprawnia do udziału w loterii znajdują się zresztą przecież e-booki dotyczące Bungee, które dla widzów kanału mogą okazać się dodatkową zachętą do wzięcia udziału w loterii.

W przypadku loterii promocyjnej organizowanej przez Fame, a także większości loterii organizowanych przez influencerów ostatecznym problemem najczęściej nie jest ich zgodność z prawem (choć tutaj wpadki również się zdarzają), a kwestie moralne związane z grupą odbiorców, wśród których marka ma być poprzez loterię promowana.

Czy potrzeba zmian w prawie?

Czy w związku z tym w polskich regulacjach dotyczących loterii promocyjnych powinny zajść zmiany? O komentarz w tej sprawie poprosiliśmy Dominikę Burą.

„Coraz częściej, a zwłaszcza przy okazji organizowania loterii promocyjnych przez influencerów pojawiają się głosy o konieczności wprowadzenia zmian w przepisach ustawy o grach hazardowych w celu zwiększenia ochrony małoletnich przed uzależnieniem od hazardu.

Zasadniczą różnicą między loterią promocyjną, a innymi grami losowymi wymienionymi w art. 2 ustawy o grach hazardowych, poza nieodpłatnym charakterem uczestnictwa w loterii jest możliwość wzięcia udziału w niej przez osoby niepełnoletnie powyżej 13. roku życia, oczywiście za zgodą opiekuna prawnego.

Ustawa o grach hazardowych ma bardzo restrykcyjne przepisy odnoszące się do regulacji gier hazardowych oraz promocji i reklamy hazardu. Podstawą tych obostrzeń jest ochrona społeczeństwa przed uzależnieniem od hazardu, w tym przede wszystkich ochrona dzieci i młodzieży, które są najbardziej narażone na uzależnienia. Jednakże, z tego katalogu ustawodawca zdecydował się wyłączyć loterie promocyjne, decydując się na brak ograniczeń w zakresie reklamy i promocji loterii promocyjnych.

Mechanika działania loterii promocyjnych jest inna niż pozostałych gier hazardowych. W tym wypadku, udział w grze jest bezpłatny, a konsument nabywa produkt lub usługę – oznacza to, że w przeciwieństwie do innych gier hazardowych konsument przystępujący do loterii zawsze dostaje coś w zamian, a szansa na wygraną pieniężna lub rzeczową ma tu charakter uboczny. Sam mechanizm działania nie jest więc taki sam, a więc ryzyko uzależnienia nie jest tak duże jak w przypadku innych gier. Pojawiały się również głosy krytykujące ustawodawcę, który uznał loterię promocyjną za grę losową i poddał tą powszechnie stosowaną technikę marketingu i reklamy tym samym regulacjom co typowo hazardowe gry w postaci pokera, czy ruletki.

Jednakże, kwestia dotycząca promocji i reklamy loterii promocyjnych, a także dopuszczenie do ich udziału osób od 13. roku życia może stwarzać problemy natury moralnej. Warto podkreślić, że małoletni nie w każdym przypadku są świadomi niekoniecznie wysokiego prawdopodobieństwa wygranej w loterii promocyjnej.

Dodatkowo reklama i promocja w szczególności jeśli podmiotem urządzającym loterie są youtuberzy, influencerzy, których odbiorcami często są małoletni sprawiają, że dodatkowy charakter loterii promocyjnych, obok nabycia towaru lub usługi wybija na pierwszy plan. Oznacza, to że głównym celem młodzieży nie jest nabycie towaru lub usługi, a wygrana w loterii, w szczególności jeśli wygrane pieniężne lub rzeczowe są niezwykle atrakcyjne lub wysokie. Taka mechanika jest już niebezpieczna i może sprzyjać uzależnieniu, dodatkowo może powodować sytuacje, w której małoletni będzie nabywać usługę lub towar, która jest mu zupełnie niepotrzebna, zbyteczna w większych ilościach, tylko po to aby zwiększyć prawdopodobieństwo wygranej. Możliwe jest także kupowanie droższych produktów promocyjnych, jedynie w celu zgarnięcia większej liczby losów (np. zgodnie z regulaminem omawianej loterii zakup Vouchera Regular Koszulka uprawnia do otrzymania 1 losu, natomiast zakup Vouchera Regular Bluza gwarantuje już aż 3 losy) Który wariant wybierze osoba, która chciałaby wygrać Ferrari F8 Tributo?

Dodatkowo wyłączenie loterii promocyjnych z zakazu promocji i reklamy, a więc dopuszczenie wszelkiej możliwej reklamy, także tej nachalnej, podprogowej kierowanej do dzieci i młodzieży, którzy nie maja jeszcze pełnej świadomości mechanizmu jej działania jest kwestią do rozważenia także z etycznego punktu widzenia. Warto też zasygnalizować, że w tej materii w chwili obecnej nie toczą się żadne prace legislacyjne mające na celu zmianę ustawy hazardowej w tym zakresie.”

Co dalej?

Reasumując, loterie promocyjne, choć zgodne z prawem, budzą wiele kontrowersji natury moralnej, zwłaszcza gdy są skierowane do młodych, często niepełnoletnich odbiorców, którzy stanowią dużą część widowni influencerów.

W związku z rosnącą popularnością tego typu działań, pojawia się pytanie, czy powinniśmy rozpocząć debatę nad zmianą obowiązujących przepisów, aby lepiej odpowiadały współczesnym realiom? Wydaje się to konieczne, jednak na razie nie trwają żadne prace legislacyjne w tej kwestii.